Een zondag in het Middelheimpark in Antwerpen. Mooi weer en opvallend veel jonge gezinnen. Altijd schoon wanneer ouders hun koters liefde voor de kunst trachten in te lepelen. Hoewel, het algauw bleek dat het eerder over fotosessies ging in de communiesfeer, waarbij de kunstwerken gebruikt werden voor veelal ludieke kiekjes. Regie-aanwijzingen als: ‘aai de ijsbeer eens, ga maar op de sokkel staan’ waren niet uit de lucht. Een wat sloom achter zijn vrouw sleffend man kwam me bekend voor. Ja hoor, Bart De Wever, op fotosafari met zijn kroostrijk gezin. Mij leek het een twee uur durende martelgang voor Kind en Gezin niet in het minst door de ijver die zijn fotograferende eega aan de dag legde.
Politiek en cultuur. Het blijft een combinatie die mij angst in boezemt. Genoeg om het laatste “Rekto: Verso” nummer erbij te halen en hun twee pagina’s cultuurbeloften van negen op 7 juni aantredende partijen onder de loep te nemen.
In het aan de redactie geleverde opstelletje over cultuurbeleid wijst de NVA van Bart vooral op het belang van interculturaliteit en het dichten van de cultuurkloof. Bizar, tot blijkt dat ze het vooral als inburgeringsinstrument zien en het dus niet gaat over crossover toestanden en exotische invloeden, maar het quasi gedwongen onderdompelen in het bestaande cultuuraanbod. De zondagse Middelheim kalvarie van De Wever in gedachten, stelde ik me plots voor hoe allochtonen ten bewijze van inburgering zich met bekende kunstwerken zouden kunnen laten fotograferen. Dat ene zinnetje over het toekennen van meer autonomie aan de culturele sector maakte dan weer veel goed. Maar wat betekent dat?
In bepaalde plannen koopt de sector die autonomie tov de overheid door zich over te leveren aan de wetten van vraag en aanbod. De Sp-a formuleert het voorzichtig door te zeggen dat culturele instellingen zullen aangemoedigd worden om ondernemerszin aan de dag te leggen. Ik kan me dan al voorstellen dat er weer een ander soort managers - met minder scrupules om artistieke uitverkoop te houden - zal aangetrokken moeten worden om aan die vraag tegemoet te komen. Ook het verstrekken van renteloze leningen aan individuele kunstenaars is een beetje, hoe nobel het ook klinkt, in hetzelfde bedje ziek. Want, een lening is geen steun, een lening betaal je terug. En om dat te kunnen realiseren moet je werk lucratief zijn. Wat van de klassiekers in hun tijd ook niet meteen gezegd kon worden.
Maar de meest schrikbarende beleidslijnen tekent Lijst Dedecker uit. Ik citeer: beschikbare middelen moeten in eerste instantie dienen om ‘cultuur’ terug naar de mensen te brengen, zodat cultuur niet ‘voor’ maar ‘van’ de mensen wordt. Verder heeft men het over een laagdrempelig informatiebeleid, voor iedereen betaalbare toegangsprijzen en… het koppelen van het subsidiebedrag aan het effectieve aantal bezoekers/toeschouwers. Is het niet net de taak van de overheid om steun te verlenen aan niet rendabele, wellicht minder populaire cultuurvormen die zonder die steun uit het aanbod verdwijnen? Lijst Dedecker zegt onomwonden dat de producenten om inkomen te verwerven voortaan dus meer rekening moeten houden met de wensen van het publiek.
Ik zeg het niet graag, maar twee kolommen verder geeft het Vlaams Belang zelfs ridderlijk toe dat de zwijgende meerderheden niet per se cultureel competent zijn. Juist ja. Voor de rest komen ze zoals altijd niet verder dan het huidige aanbod te hekelen, het gedoe rond het repertoiretheater uit de context op te rakelen en het omzeilen van enig constructief voorstel. Ook designer brilletjes moeten het prominent ontgelden, dat is wellicht in het kader van de heruitgave van het originele Karel Dillen montuur. De wegen van Het Vlaams Belang zijn ondoorgrondelijk en vooral zeer kronkelig eens ze zich op culturele grond wagen.
In de toegewezen kolommen van open VLD en CD&V is het eerder windstil. Open VLD zoekt heil in het internationaal uitdragen van onze roem, en de cultuur injectie via de scholen. Daar kan je weinig tegen hebben, maar loopt daar iemand warm voor. CD&V heeft het heel de tijd over erfgoed en nemen de klassieke kerkvader houding aan door kunstenaars te beloven dat ze kansen zullen geven om nieuwe meesterwerken te maken. Ik denk dan aan de rijke oogst in opdracht gemaakte gedrochten die op godvergeten pleinen en langs vlaamse wegen nog staan te roesten.
Waarom stelt niemand mij gerust? Waarom kan mijn cultuurgevoeligheid mijn kiesgedrag niet bepalen op 7 juni?
Ik wil geen heimwee krijgen naar Anciaux. Ik wil geen heimwee krijgen naar Anciaux.
