Babylon gegijzeld
Zaterdag rond vier uur in de namiddag stond ik samen met een groep Japanners in ongeloof naar het balkon van het Brusselse stadhuis te staren. Een eeuwenoude man met een mijter op, omringd door nep-Moren, gooide snoep uit boven onze hoofden. Kinderen riepen ‘Sinterklaas’ en probeerden de grijpgrage volwassenen alsnog te snel af te zijn. Voor het eerst in tijden stak die blasé walging voor al wat naar folklore ruikt de kop niet op. De Sint paste perfect bij het architecturale kantwerk dat boven hem uittoornde. Het goud van de gevels werkte gek genoeg geruststellend in deze tijden dat angst voor armoede de scepter zwaait. Toch voelde ik de ontroering die gepaard gaat met de gedachte dat dit alles ooit voorbij kan gaan. Dat een cultuur kan verdwijnen zoals Atlantis. En waarom niet de onze die de 16de eeuw nog moet proberen te evenaren? Alles kan uitgeveegd worden zoals de Twin Towers en de Dom van Milaan was men niet alert geweest. Het klinkt vast frivool al die bezorgdheid voor versteende geschiedenis vooral nu de opwarming van de aarde op ons geweten hamert. Maar niet in de oren van de archeologen die zich vast vragen stellen bij de intenties van de pas in het leven geroepen Iraakse archeologische politie die over Babylon heerst.
Grootgrondbezit en een fysieke houdbaarheid van pakweg tachtig jaar valt voor mij moeilijk te rijmen, maar mijn gevoel voor werelderfgoed is goed ontwikkeld. Ik ben vast niet de enige als je de groeimarkt van lectuur over verdwenen beschavingen en grote ontstaansmythen bekijkt. Iets wat in aanloop naar 2012, het einde van de Maya-kalender, nog zal toenemen.
Na 5 jaar Amerikaanse invasie in Irak liggen de pre-islamitische sites van het oude Perzië er op apengapen bij. Er zal geplunderd zijn en uitgewoond. En vanuit fundamentalistische hoek moet je alles behalve respect verwachten voor de fundamenten van wat wij onze beschaving noemen. Goed van die luitenant-generaal Hussein al-Awadi, denk je dan dat hij ter bescherming van dit werelderfgoed een nationale militie installeert. Het blijft natuurlijk wel afwachten hoe zij tegen de komst van buitenlandse archeologische expedities aankijken. Hoe toegankelijk worden die sites voor verder onderzoek en wiens erfenis blijkt het dan?
Ik zou me er allemaal niet druk om maken moest ik geen vage hoop koesteren dat er tussen de poten van de Sfinx een oplossing slingert die tabula rasa kan maken met het destructieve getouwtrek om God. Al lag er een briefje ‘het was allemaal maar om te lachen’. Helaas blijft de globale opluchting gegijzeld.
08.12.2008 - 13:59 u. - Bart Haers
Het viel wat tegen dat u het niet over de mijter had van de goede sint, of liever, over het kruis op de mijter. Maar het kan evengoed over de glimlach van een Leuvense hoogleraar geschiedenis gaan, over de vraag of het belfort van Brugge meer dan wat nostalgie kan losweken.
Dan voel ik met u mee, want of het nu om Petra, de laatste restanten van de meso-Amarikaanse culturen gaat dan wel over de Edda of Siberische sjamanen gaat, altijd blijft er het gevoel dat we het niet echt willen weten. Als het niet past in een mens- en werelbeeld, waarin de dingen onder druk van welmendende mannetjesmakers, de maakbaarheid van de mens weet u wel, dan heeft het hoogstens een nostalgische waarde. En daar moeten we toch even over nadenken. Dank dus
08.12.2008 - 16:45 u. - chris
Laat het kruis op de mijter incident trivia zijn dat voortkomt uit een rigide toepassing van zelf gezaaide ’scheiding van kerk en staat’ principes. Wellicht ingegeven door zeer politiek correcten die onvoldaan uit het hoofddoek debat kwamen. Anderzijds heeft het er totaal niets mee te maken daar het hier om een fictieve figuur gaat (de goede sint). Of hoogstens om de evocatie van een historische figuur en dan mag die toch zijn authentieke kleren dragen. Ach, het is en blijft gezeik zoiets. Te belachelijk voor woorden. In de lagere school is suikerfeest aan het eind van de ramadan ook al breed ingeburgerd dus wat maakt het dat er uit Mira wat pepernoot komt aanwaaien. Het vervelende is dat wanneer men zo moeilijk begint te doen over eeuwenoude tradities, dat ze plots weer wat gaan betekenen. Straks worden we nog de christenen waarvoor we (vaak ten onrechte) door moslims versleten worden.
09.12.2008 - 11:19 u. - mira
Zuchten kan opluchten, ook de angst die recht heeft van bestaan maar best niet opgeklopt wordt, niet voor de schrijvende en niet voor de lezer.Mijn kleinkind 7 gelooft enkel in het feest niet in hem,mar wil nog lang en als het kan heel lang leven,zegt ze me in vertrouwen. ze vroeg me ook waarommensen in deze wereld zo geweldadig ruzie maken.Ik kon enkel antwoorden ,omdat hoe groter de mens denkt dat hij is, hoe angstiger hij wordt voor de anderen.
10.12.2008 - 01:04 u. - Jan
“Boehoehoe … The horrifying Mummy returns always.”
VERSTEENDE MIJTERMAN of GEMIJTERDE MACHT ?
Zeg zeg Chris,
Egypte ? De Mummy Trilogy, té ver van mijn bed en dromen. Chris, waarom zoek je het zo ver in de tijd ?
Jij bent het zeker weten met me eens dat pausen graag de traditie onderhouden … beroering te scheppen. Vandaag willen ze die mijter van dat Christen Kruis … niet, nee ?
Welnu, ik citeer : “Op 15 augustus (een bijzondere dag toch wel, niet ?) van het jaar des Heren 1832 is de encycliek Mirare vos verschenen. De toen nog redelijk nieuwe paus Gregorius XVI, Bartolomeo Alberto Cappelari, veroordeelde daarin de volledige gewetens-, godsdienst- en persvrijheid, en meteen ook de kersverse Belgische grondwet, als uitingen van godsdienstige onverschilligheid en als ondergravingen van de door God gewilde orde en het gezag. De encycliek noemde de gewetensvrijheid een vals, absurd en waanzinnig beginsel en een van de meest besmettelijke dwalingen, en de persvrijheid een afschuwelijke vrijheid die nooit genoeg afkeer kan inboezemen. En deze encycliek keerde zich tegen nog een en ander … “ citaat uit een pausenboekje van Mark Heirman (uitgegeven bij IPIS).
Hé, wat was dit nu, gemijterde macht of een Popie met Nostradamus-kwaliteiten ? Of toch de herrezen Imhotep woest op zoek naar onsterfelijkheid ?
Aan jou het laatste Woord Chris !
Jan T.
10.12.2008 - 11:11 u. - Peter
Let op de paragraaf (in onderstaand bericht) over de bedreiging van Babylon tijdens Saddam Hoessein. Wellicht is het respect voor erfgoed een zeer Westers gegeven.
Babylon krijgt restauratie
Een internationaal archeologisch project zal de restauratie van de historische stad Babylon in Irak voor zijn rekening nemen. De Unesco heeft zich akkoord verklaard met het project en overweegt om Babylon op zijn lijst van bedreigd werelderfgoed te plaatsen. De stad werd zwaar beschadigd door Amerikaanse en Poolse militairen.
De werkzaamheden in Babylon, één van de belangrijkste historische vindplaatsen ter wereld, zullen gecoördineerd worden door het Duitse Archeologische Instituut. Maar ook vertegenwoordigers van Frankrijk, Groot-Brittannië, Polen, de Verenigde Staten, Irak, Japan, Italië en Nederland zullen onder leiding van de Iraakse autoriteiten en de Unesco aan de restauratie meewerken.
De schade is afkomstig van Amerikaanse en Poolse militairen die gelegerd waren in een militaire basis in Babylon. Daarbij werd volgens het Duitse Archeologische Instituut een grootschalige schade aangericht aan de oude stad, onder meer door zware militaire voertuigen, de aanleg van een landingsbaan en de bouw van benzinestations.
De Duitse wetenschappers stellen dat eerder, tijdens het regime van Saddam Hussein, in Babylon ook al grote schade was aangericht door de aanleg van ondergrondse parkeerplaatsen en restaurants ten behoeve van toeristen. De Unesco overweegt om Babylon een status van bedreigd werelderfgoed te geven. Dat zou leiden tot een automatische bescherming en financiering van restauratieprojecten.
10.12.2008 - 23:01 u. - S. Christopher Hublou
Wel, Chris, ik ben blij en tevreden met de richting die je denken uitgaat.
Zelf ben ik zoals je weet historicus en Christen…
De onvolprezen Herman De Dijn verdient alle aandacht wanneer hij in een toffe ironiserende stijl helder en diepgaand uitlegt dat onze vrijheid-blijheid cultuur maar kan gedijen op een dikke ondergrond van goede oude tradities, rituelen, morele opvattingen, geloofspraktijken enzovoort.
Ik lees tegenwoordig zijn “Geluksmachines in context. Filosofische essays” dat uit kwam in het jaar een (van deze eeuw); zijn “De herontdekking van de ziel; over kwaliteitszorg in de hulpverlening” heb ik ook graag en met veel herkenning gelezen. Zij boek over bio-ethiek gaat ook nog vast enkele decennia een houvast bieden in de debatten : “Taboes, monsters en loterijen” is de titel.
We hebben geschiedenis altijd heel belangrijk en interessant gevonden; ook vanuit een besef van het belang van het doorgronden van de eigen familiegeschiedenis! Dat is pas een spannende goudmijn aan verhalen!
Een leuke spannende film in die sector is “Secrets and lies” van Mike Leigh.
Vandaag heb ik mijn tante Paula herdacht, met een tochtje naar het familiegraf, en een paar telefoontjes naar ooms, tantes en nichten, die precies achtentwitig jaar geleden stierf. En ja, ik heb gebeden, en dat deed deugd.
14.12.2008 - 22:52 u. - S. Christopher Hublou
Beste Chris,
op zondagavond nog even dit:
ik herken je behoefte om te bevatten waar we vandaan komen.
Zelf heb ik daar heel wat rond gelezen, vanaf de tienertijd.
Een bondig en boeiend boek van vandaag de dag lijkt me hetvolgende te kunnen zijn: “The ancestor’s tale. A pilrimige into the dawn of life” door Richard Dawkins; je kan het eerste hoofdstuk zelfs lezen vanop zijn website.
Groeten, Stefaan
23.12.2008 - 00:52 u. - S. Christopher Hublou
Omtrent de vraag “waar kom ik (als mens) vandaan?” is het wat studeren van geschiedenis natuurlijk altijd een goede medicijn.
En volgens de meest hedendaagse inzichten kan ook zoiets als ethologie, evolutiepsychologie… ons veel leren.
Ik heb veel plezier aan het boek “De Bonobo’s. Schalkse apen met menselijke trekjes” van prof. Hilde Vervaecke.
En laten we toch ook de Bijbelboeken niet onderschatten; geregeld ben ik tot tranen toe bewogen vanuit een diepe herkenning van de menselijke situaties die daar worden beschreven in verhaalvorm…